Παθήσεις στομάχου

 
Πεπτικό έλκος (στομάχου - δωδεκαδακτύλου)
 
Είναι η διάβρωση του βλεννογόνου του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Η διάβρωση αυτή έχει ορισμένο βάθος και φτάνει ως τη βλεννογόνιο μυική στιβάδα. Το έλκος του δωδεκαδακτύλου είναι πέντε φορές συχνότερο από αυτό του στομάχου. Οι άντρες πάσχουν συχνότερα από τις γυναίκες. Εμφανίζεται συχνότερα σε καπνιστές και ασθενείς που λαμβάνουν μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Οι διαιτητικές συνήθειες δεν προκαλούν έλκος.

Οι κυριότερες αιτίες που προκαλούν πεπτικό έλκος είναι:

  1. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter Pylori). Συσχετίζεται κυρίως με τοέλκοςτου δωδεκαδακτύλου (ανευρίσκεται στο 95% των ασθενών). Το μικρόβιο αυτό αποικίζει το στομάχι και καταφέρνει να επιβιώνει στο αφιλόξενο όξινο περιβάλλον χάρη στις ιδιότητές του. Στις αναπτυσσόμενες χώρες η επίπτωση της μόλυνσης είναι 80-90%. Στις ανεπτυγμένες χώρες αυξάνεται με την ηλικία και φτάνει το 50-60% στην ηλικία των 70 ετών. Μεταδίδεται μεταξύ των ατόμων της ίδιας οικογένειας. Η προσκόλληση του μικροοργανισμού στο βλεννογόνο του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου, προκαλούν το έλκος. Ο ρόλος του στο έλκος του στομάχου είναι λιγότερο σαφής. Το H. Pylori εκτός από το πεπτικό έλκος και τη χρόνια μη διαβρωτική γαστρίτιδα, έχει ενοχοποιηθεί για τον καρκίνο του στομάχου, για το MALT λέμφωμα του στομάχου και για τη μη ελκωτική δυσπεψία.
  2. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (Μ.Σ.Α.Φ.) που χρησιμοποιούνται συχνά σε επώδυνες καταστάσεις αρθρώσεων και οστών. Η ασπιρίνη είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο φάρμακο αυτής της κατηγορίας.
  3. Καταστάσεις υπερέκκρισης οξέως (σύνδρομο Zollinger-Ellison)

Πρόληψη

- Αποφυγή χρήσης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων χωρίς απόλυτη ένδειξη και οδηγία γιατρού
- Αποφυγή καπνίσματος
- Αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ
- Έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση σ. Zollinger-Ellison
- Προς το παρόν δε συνίσταται θεραπεία εκρίζωσης του ελικοβακτηριδίου σε ασυμπτωματικά άτομα για την πρόληψη του έλκους. Η θεραπεία αυτή γίνεται μόνο σε τεκμηριωμένο έλκος δωδεκαδακτύλου, σε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου στομάχου και MALT λέμφωμα.

Κλινική εικόνα

- Πόνος στο επιγάστριο (άνω τμήμα κοιλιάς) είναι το πιο συχνό σύμπτωμα (80-90% των ασθενών). Ο πόνος του έλκους του δωδεκαδακτύλου περιγράφεται σαν πόνος πείνας, ανακουφίζεται με τη λήψη τροφής ή αντιόξινων φαρμάκων και υποτροπιάζει 2-4 ώρες μετά. Ο πόνος του έλκους του στομάχου μπορεί να εμφανίζεται και με γεμάτο στομάχι, ή ακόμη να επιδεινώνεται με το γεύμα. Ο πόνος του έλκους του δωδεκαδακτύλου συχνά ξυπνάει τον άρρωστο το βράδυ, και έχει εξάρσεις συνήθως την άνοιξη και το φθινόπωρο. Αλλαγή των τυπικών χαρακτήρων του έλκους μπορεί να σημαίνει επιπλοκή (π.χ. διάτρηση).
- Ναυτία
- Δυσπεψία
- Έμετος

Επιπλοκές

Οι επιπλοκές του πεπτικού έλκους είναι:
  1. Αιμορραγία (γαστρορραγία) παρουσιάζεται στο 10-20% των ασθενών. Εκδηλώνεται ως αιματέμεση ή ως μέλαινα κένωση.
  2. Διάτρηση, δηλαδή δημιουργία οπής του τοιχώματος του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου στο σημείο του έλκους. Σαν αποτέλεσμα έχουμε περιτονίτιδα, με διάχυτο έντονο πόνο στην κοιλιά, που επιδεινώνεται με την κίνηση και σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος.
  3. Πυλωρική στένωση. Ο πυλωρός είναι το τελευταίο τμήμα του στομάχου, αμέσως μετά το οποιίο ξεκινά το δωδεκαδάκτυλο. Ένα χρόνιο έλκος στη περιοχή αυτή προκαλει πάχυνση του τοιχώματος του πυλωρού με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η κένωση του στομάχου. Τα συμπτώματα της πυλωρικής στένωσης είναι επιγαστρική δυσφορία λόγω διάτασης του στομάχου, έμετοι, απώλεια βάρους, μεταβολικές διαταραχές.

Διάγνωση

Παλαιότερα, αυτή στηριζόταν στον ακτινολογικό έλεγχο με βαριούχο γεύμα. Σήμερα, η γασροσκόπηση είναι η μόνη αξιόπιστη μέθοδος άμεσης διάγνωσης του πεπτικού έλκους. Προσφέρει επίσης τη δυνατότητα να ληφθούν βιοψίες και να αναζητηθεί το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού στις βιοψίες αυτές. Πρέπει να τονισθεί, ότι το έλκος στομάχου μπορεί να είναι κακόηθες, γι' αυτό πρέπει να λαμβάνονται βιοψίες κατά τη γαστροσκόπηση. Με τη γαστροσκόπηση διαγιγνώσκονται άμεσα οι επιπλοκές του έλκους (αιμορραγία, διάτρηση, πυλωρική στένωση).

Αντιμετώπιση

Σήμερα το πεπτικό έλκος αντιμετωπίζεται εξ' ολοκλήρου με φάρμακα, ενώ χειρουργική θεραπεία εφαρμόζεται μόνο σε υποτροπιάζουσες καταστάσεις, (που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική θεραπεία), ή σε επιπλοκές. Ακόμη και σε επεισόδια γαστρορραγίας, οι ενδοσκοπικές μέθοδοι έχουν μεγάλη επιτυχία κι έχουν μειώσει τον αριθμό των περιπτώσεων που αντιμετωπίζονται χειρουργικά.

Φάρμακα

1. που μειώνουν την όξινη έκκριση του στομάχου
- αναστολείς της αντλίας προτωνίων (PPi)
- Η2 αναστολείς της ισταμίνης
2. που ενισχύουν την άμυνα του βλεννογόνου
- σουκραλφάτη
- βισμούθιο
- προσταγλανδίνες
- αντιόξινα
3. που εκριζώνουν το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού
- αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (ομεπραζόλη) και αντιβιοτικά (αμοξυκιλλίνη, κλαριθρομυκίνη, μετρονιδαζόλη, κ.α)
Μετά την θεραπεία, πρέπει να επαναλαμβάνεται η γαστροσκόπηση, ώστε να τεκμηριωθεί η επούλωσή του έλκους. Η εκρίζωση του ελικοβακτηριδίου πρέπει να τεκμηριώνεται για να αποφευχθούν οι υποτροπές. Το ελικοβακτηρίδιο ανιχνεύεται με: βιοψία, CLO test, Test αναπνοής και μετρης αντισωμάτων.

Αντιμετώπιση των επιπλοκών

1. Αιμορραγία: ενδοσκοπικά ή χειρουργικά, σε περίπτωση υποτροπής της αιμορραγίας (το 10% τελικά χειρουργείται)
2. Διάτρηση: χειρουργική αντιμετώπιση
3. Πυλωρική στένωση: κένωση του στομάχου και αντιμετώπιση του οιδήματος με ρινογαστρικό σωλήνα. Ενδοσκοπικά με διαστολές της στένωσης. Σε περίπτωση αποτυχίας της συντηρητικής αγωγής και ενδοσκοπικής αντιμετώπισης, χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση (στα 2/3 των περιπτώσεων).
 
 
 
Γαστρίτιδα
 
Καρκίνος στομάχου